NISHI NINGYO

W moje ręce  trafiła  japońska dama . Wstydliwie chowa swoją twarz i długo nie chciała zgodzić się na prezentację . Przekonałam ją jednak, że lalki też chorują i starzeją się jak ludzie :)  

"NISHI  NINGYO" zaczęto produkować w latach 30-tych XX wieku . Inspiracją do ich powstania była ponoć fascynacja pewnej Japonki lalkami francuskimi.

Ciało Nishi Ningyo powleczone jest białym jedwabiem - w tym także twarz 

i u starszych egzemplarzy dłonie . Dłonie i stopy nowszych wykonane są z plastiku co - moim zdaniem - nie wygląda już tak ładnie i "stylowo" .

Stały się w Japonii tak popularne, że tworzono je również hobbistycznie w zaciszu domowym z gotowych zestawów . 

Po II wojnie światowej produkowała je między innymi firma Nishi , której zawdzięczają  nazwę . Były chętnie kupowaną, bardzo efektowną pamiątką z  Japonii . 

Wiele z nich trafiło do Stanów Zjednoczonych . Wytwarzano je do lat 90-tych .

Być może moja pochodzi z lat 50-60 tych. Ma bardzo spłowiałe kimono i .......

... ślady pleśni na twarzy i szyi

Pleśń najprawdopodobniej przeszła przez wszystkie warstwy jedwabiu - co najbardziej widoczne jest na czole . Nie zamierzam jednak niczego z tym robić - zniszczyłabym ją jeszcze bardziej . Początkowo chciałam pomalować twarz białą , emulsyjną farbą i zrobić makijaż od nowa, ale po konsultacji z Zurinką doszłam do wniosku że to bez sensu .

Na dłoniach materiał ma wyraźne przetarcia . Druciany korpus opleciony jest słomą powleczoną materiałem , lalka ma 43 centymetry wzrostu . Jej koleżanki często wyposażone były w wachlarze, instrumenty muzyczne i ozdoby na włosach . Jestem bardzo zadowolona, że nikt nie rozczochrał jej pięknej fryzury :) .

Poniżej zdjęcia kuzynki z militaryauction.org   :

Wytwarzano również lalki  przedstawiające samurajów i postacie z teatru kabuki ale trudniej na nie trafić . Najbardziej popularne były postacie kobiece. 

Każdy - nawet lalka - chciałby pięknie i młodo wyglądać , ale czas robi swoje.....

HINA MATSURI

... i znowu mamy  święto HINA  MATSURI  !!!

Pisałam już na temat tego wydarzenia, spróbuję więc się nie powtarzać :) .

Lalki eksponowane podczas Festiwalu Lalek noszą nazwę HINA  NINGYO

(nad "O" powinna być pozioma kreseczka ). Słowo "hiina" było określeniem opisującym "piękne i urocze przedmioty" . "Ningyo" oznacza lalkę , chociaż jeśli chodzi o ten termin w naszym rozumieniu w Japonii wygląda to trochę inaczej . 

Jak - napiszę przy innej okazji.

Nie chcę Was również zanudzać genealogią tego święta -zostawię to na przyszły rok ;).

Dzisiaj zajmiemy się okresem EDO ( 1600 - 1867 rok ) , gdy święto to stawało się coraz bardziej powszechne . Lalki reprezentujące siedzącą parę mężczyzny i kobiety z dworu cesarskiego stały się popularne w Kioto i rozprzestrzeniły się w całej Japonii. Parę nazwano " DAIRI (Cesarz i Cesarzowa) -BINA , ponieważ ubrana była w szaty cesarskie. Z czasem dostojna para zyskała towarzystwo innych lalek , pojawiły się również bogato zdobione meble  i przedmioty codziennego użytku ustawiane na dwupoziomowym stoisku (Kioto i Osaka ) , trój- lub czteropoziomowym w Tokio.

Cesarzowa , XVIIIw , porcelana , drewno, jedwab i brokat , z kolekcji Muzeum Etnograficznego w  Genewie. Źródło zdjęcia - Wikipedia

W połowie okresu EDO Hina Matsuri  stało się popularnym świętem dziewcząt .
Rozpowszechnił się również zwyczaj dawania lalek hina w prezencie . Lalki te wraz
z innymi prezentami umieszczano na palankinie ( środek transportu w formie krytego krzesła lub tapczana ) unoszonym przez dwóch mężczyzn którym towarzyszyła służąca . Literatura z tego okresu szczegółowo opisuje jak przygotować taki palankin i jak rozmieścić w nim prezenty. Zestawy lalek hina stanowiły również część wiana panny młodej.

Cesarz , XVIIIw , porcelana , drewno, jedwab i brokat , z kolekcji Muzeum Etnograficznego w  Genewie. Źródło zdjęcia - Wikipedia

Lalki różnią się stylami , metodami wykonania . Inaczej ustawia się je według tradycji Kioto , inaczej w regionie Tokio . Symboliczne znaczenie ma  tutaj dosłownie wszystko , stąd dbałość o szczegóły .

Lalka hina jest w pewnym sensie artykułem sezonowym - kupuje się ją od początku stycznia do połowy lutego. W sklepach przy wyborze lalki pomagają licencjonowani  doradcy  święta Hina Matsuri .

Nowy pełen zestaw lalek kosztuje  zazwyczaj kilkaset tysięcy jenów , można jednak kupić mniejsze, tańsze . Ekspozycje ustawiane są nie tylko w domach dziewczynek ale również w sklepach i firmach , co przyciąga potencjalnych klientów . Znikają one natychmiast po święcie , aby właścicielka lalek nie została starą panną :) .

W czasie festiwalu warto odwiedzić  pięć miejsc :

Kioto - Muzeum Narodowe
Każdego roku od lutego muzeum organizuje imponującą wystawę lalek hina z różnych epok historycznych dającą szansę zobaczenia różnorodnych stylów .

Tokio - Hotel Keio Plaza
Coroczna wystawa trwa od lutego do końca marca . Prezentuje 6500 ręcznie wykonanych lalek z jedwabiu , "lalek pułapek " dla złych duchów . Jedwabne strażniczki przynoszą dziewczynkom szczęście . W dziewięciu hotelowych restauracjach można spróbować specjalnych potraw przygotowanych z okazji tego święta.

Świątynia Tomisaki w pobliżu Tokio
Tysiące lalek hina ustawionych jest na 60 stopniowych schodach do świątyni. Pokaz trwa od końca lutego do 3 marca.

Tomonoura , prefektura Hiroszima
To portowe miasto zachowało historycznego ducha okresu EDO . Od połowy lutego do końca marca można podziwiać w nim prezentowane odwiedzającym w 100 domostwach tradycyjnie ustawione lalki hina przekazywane z pokolenia na pokolenie.

Konosu w pobliżu Tokio.
Konosu , gdzie tworzy się lalki od ponad 380 lat nosi przydomek "Miasta Lalek". W 1917 roku można było zobaczyć w centrum handlowym  7 metrową piramidę złożoną z 31 platform wypełnionych lalkami hina miejscowej produkcji .

HINA  MATSURI to piękne święto będące cenną okazją do pogłębiania rodzinnych więzi
Na jednej ze stron poświęconych Festiwalowi Lalek znalazłam urocze zdanie :
" udekoruj święto ciepłą myślą "  - zdecydowanie można je  traktować jako motto odnoszące się  do wielu innych świąt :)

Święto Lalek - Hina- matsuri - 3 marca

                                                     Święto lalek - Mizuno Toshikata  1893

Początek roku w  Japonii to ogólnokrajowe  zintensyfikowane lalkowanie :) . W sklepach

bowiem pojawiają się lalki hina , niezbędne do obchodów Święta Lalek - Hina-matsuri ,

zwanego również Świętem Dziewcząt . Rodzice noworodków płci żeńskiej  ruszają na poszukiwania

odpowiednich zestawów lalek dla swoich dziewczynek .

W wielu rodzinach lalki hina przekazywane są z pokolenia na pokolenie najstarszej córce .

Trzeciego Dnia Trzeciego Miesiąca rodziny modlą się o szczęście dla swoich córek , wystawiając

kolekcję lalek , pokazywanych tylko podczas tego święta . 

Eksponuje się je na dwa tygodnie przed dniem 3 marca w najbardziej reprezentacyjnym  pokoju , by schować je 3 dni po święcie . Nieprzestrzeganie 3 dniowego  terminu  może skutkować staropanieństwem dziewczynki obchodzącej to święto , lepiej więc nie ryzykować .

Pełny zestaw liczy 15 lalek , zestaw minimum - 2 ( cesarza i cesarzową ) .

                                                                Cesarz - zdjęcie z ebay

                                                            Cesarzowa -  zdjęcie z ebay

                                                       Cesarska para - zdjęcie z ebay

Oczywiście dziewczynkom  mogą znudzić się lalki kupione niegdyś przez rodziców , zaopatrują się więc w nowe a stare zanoszą do świątyń .

Dzisiejsze obchody Hina-matsuri  to zlepek dwóch zwyczajów - bardzo starego chińskiego obyczaju puszczania na wodzie niewielkich laleczek i japońskiej zabawy hiyina .

Chińczycy wierzyli , że Trzeciego Dnia Trzeciego Miesiąca można oczyścić swoją duszę przekazując

wszystko co w niej złe małym laleczkom z papieru lub słomy , by z nurtem rzeki zabrały owe duchowe nieczystości jak najdalej . Z czasem zwyczaj ten  zagościł na bogatych dworach , by później przywędrować do Japonii .

Hiyina to zabawa japońska, polegająca na dobieraniu lalkom różnorakich akcesoriów .

CHCĘ !!! CHCĘ  SIĘ TAK  BAWIĆ !!!!!  Oczywiście niewielu mogło pozwolić sobie na kupno lalek, nie mówiąc już o akcesoriach dla nich przeznaczonych . Była więc to zabawa dla osób majętnych . 

Sytuacja zmieniła się trochę w okresie Muromachi ( 1338-1573) , kiedy to zwyczajem ( JAKŻE  GODNYM  POPULARYZACJI !!! ) stało się wręczanie lalek jako prezentów .

W okresie Edo ( 1615 - 1868 ) lalki można było kupić u kupców i handlarzy . Modne stało się kolekcjonowanie lalek hina i akcesoriów do nich .

W wybranych świątyniach prezentowane są zestawy lalek, urządza się również  poprzedzane odpowiednimi pieśniami i modlitwami puszczanie lalek na wodzie . CO  DZIEJE  SIĘ  PÓŹNIEJ

Z  LALKOWYMI  TOPIELICAMI  NIE DOCZYTAŁAM :( .

Teraz najważniejsze -  słów kilka na temat samych lalek . Jak już wspominałam , zestaw "full wypas"

obejmuje 15 lalek , najważniejszymi są cesarz i cesarzowa . Na przestrzeni wieków pojawiło się ich kilka typów - od stojących po siedzące , nie będę jednak Was tym zanudzać , to temat na osobne opowiadanie :) . Jedna rzecz pozostała niezmienna : wszystkie postacie odziane są w stroje z epoki

Heian ( 794 - 1185 ) . Niech nie zdziwią Was czarne zęby niektórych lalek - taką barwą zdobiła je arystokracja z tego okresu .

Produkcja klasycznej laleczki hina  podzielona jest na kilka części . Każdą z nich zajmuje się inna osoba 

1. Po uzyskaniu odlewu głowy jej wytwórca pokrywa ją mieszanką specjalnego klajstru

   wymieszanego z węglanem wapnia . Błyszczące wykończenie daje pasta ze skorupek ostryg .

   Gdy głowa wyschnie, wycina się oczy , maluje usta , brwi i pasemka włosów . Całość polerowana

    jest  bawełnianą ściereczką .

2. Włosy robione są z jedwabnych nici , doczepianych do głowy lalki za pomocą użycia grzebienia

     i .... żelazka ....  PRZYDAŁBY SIĘ  TUTORIAL... :/

3.  Ręce i stopy wytwarzane są z drewna paulowni , czasami  w dłoniach znajdują się przewody 

     nadające im ruchomość , umożliwiającą  np. trzymanie wachlarza . Kończyny pokrywa się

     mieszanką węglanu wapnia i innych składników . 

     Pozwolę sobie na przytoczenie pewnej ciekawostki związanej z  drewnem pozyskanym

     z paulowni . W japońskim mieście Kamo, od setek lat produkuje się z tego drewna tradycyjne

     komody na kimona . Posiadanie takiego mebla jest pewnego rodzaju wyznacznikiem zamożności

     panny młodej . Szuflady komody zachowują po 50 latach taką szczelność, że ... po zamknięciu

     jednej , wtłoczone powietrze wysuwa pozostałe . Przedstawiciel manufaktury po 60 latach od

     daty zakupu , przeprowadza ... pierwszy przegląd techniczny sprawdzając szczelność i stan

     techniczny mebla......

4.  Następny etap to produkcja akcesoriów - również z drewna paulowni - takich jak  wachlarze 

     ( składane ! ) , miecze , diademy , itp .

5.  Ostatnim etapem jest dobranie właściwego stroju dla lalki , wykonanego oczywiście z jedwabiu .

 Sposób  ekspozycji  figurek  nie jest przypadkowy . Ustawia się je na podstawie przypominającej

 schody . W wersji "full wypas " wygląda to następująco :

- górny stopień zajmuje para cesarska , ustawiona na tle ozdobnych parawanów .Między parawanami

  umieszcza się także miniaturowe gałęzie kwitnących brzoskwiń, a po obu stronach półki, na jej 

  brzegach stawia się ozdobne latarenki 

                                                           cesarska para - zdjęcia z ebay

                                                                         

                                                              latarenki bonbori - zdjęcie z ebay

-  drugi stopień zajmują trzy damy dworu ,  dwie stoją , a środkowa przyjmuje pozycję siedzącą .

   Wszystkie trzymają w dłoniach przeznaczone na przyjęcia weselne naczynia do picia sake .

    Obok nich stoją stoliczki z okrągłymi ciasteczkami ryżowymi i pojemniczki na żywność .

-  

                                                           damy dworu - zdjęcie z ebay

-  na trzecim stopniu ustawieni są muzycy . Trzech bębniarzy , flecista i śpiewak trzymający

   wachlarz

                                 

                                                                      muzycy -  zdjęcie z ebay

- platformę czwartą  zajmują  Minister Lewej Strony  i Minister Prawej Strony .

  Tytuły te nawiązują do struktur administracyjnych z epoki Heian . Każdy z ministrów zarządzał

   czterema ministerstwami ale Minister Lewej Strony był ważniejszy i dlatego przedstawiany jest

   z białą brodą  dostojnego starca .

                                                                                    

                                                           ministrowie - zdjęcie z ebay

-  półkę piątą zajmuje trzech strażników , posadzonych pomiędzy drzewkami - mandarynkowym

   po prawej stronie i wiśniowym po stronie lewej . Dekoracja ta nawiązuje do drzew rosnących

   po obu stronach wejścia do  Pawilonu Pałacu Cesarskiego w Kioto .

                                                                                    

                                                          strażnicy - zdjęcie z ebay

-  na niższych stopniach podestu ustawione są przeróżne sprzęty , np. meble związane z ceremonią

   zaślubin , skrzynie na kimona i inne ubrania , toaletka, przenośne piecyki, zestaw do ceremonii 

   picia herbaty , warstwowe pojemniki do żywności , lektyki i wiele innych 

                                                                        

sprzęty - zdjęcie z ebay

                                                                     podest - zdjęcie z ebay

                                         ... a tak to wygląda w całości - zdjęcie z Wikipedii

... i jeszcze kilka zdjęć z ebay'a :

Bardzo podoba mi się ten zwyczaj  kultywowany od setek lat , a  Wam ?

P.S. Japońscy chłopcy obchodzą swoje święto 5 maja  Tango-no Sekku  . Niestety nie udało mi się znaleźć zdjęcia lalki z czarnymi zębami :(

Mam nadzieję, że Was nie zanudziłam :):)

na podstawie Wikipedii, japonia-on line.pl , japonia-info.pl

 :